“งานของเด็กคือการเล่น” (ตอนที่ 1)

“งานของเด็กคือการเล่น” (ตอนที่ 1)


1. ทำไมเด็กต้องเล่น
Play is the work of Childhood.
Play is the answer to how anything news come about.
​​Jean Piaget 1896-1980


a. เด็กต้องตั้งใจเล่นจนถึงอายุกี่ปี
เด็กจะเล่นด้วยตัวเองไม่มีใครบังคับตามช่วงพัฒนาการ พัฒนาการที่สำคัญมี 2 ช่วง คือ ช่วงอายุ 2-3 ปี และช่วงอายุ 4-5 ปี ซึ่งอิริคสันเรียกว่าเป็นวัยพัฒนาด้วยตัวเอง (Autonomy) และริเริ่มสิ่งใหม่ (Initiation) ตามลำดับ ที่เราไม่ต้องบังคับให้เล่นเพราะที่แท้แล้วการเล่นเป็นหน้าที่คือ functionที่อายุ 2-3 ขวบ และ 4-5 ขวบนี้ เด็กตื่นเช้ามาเพื่อเล่นจริงๆ ไม่มีภารกิจอื่น
b. ประโยชน์ของการเล่นคืออะไร


ที่อายุ 2-3 ขวบอันเป็นวัย Autonomy หมายความว่าเด็กจะพัฒนาความสามารถบางประการขึ้นมาได้เองโดยอัตโนมัติ ที่สำคัญต่อการเล่นคือกล้ามเนื้อใหญ่ที่ใช้ในการเคลื่อนไหวอย่างหยาบ เรียกว่า gross motor ได้แก่กล้ามเนื้อมัดใหญ่ของแขนขา รวมทั้งคอ เด็กลุกเดิน วิ่ง ปีน กระโดด เตะ ตี ด้วยตนเอง ไม่ต้องรอใครสอน การวิ่งเล่นและปีนป่ายจึงเป็นการเล่นพื้นฐาน พวกเขาอยากทำและทำได้เอง ประโยชน์พื้นฐานคือพัฒนากล้ามเนื้อ ซึ่งสำคัญ กล้ามเนื้อใหญ่ที่ดีคือพื้นฐานของการทำงานประสานมือ-สายตา hand-eye coordination ตาจับ มือขว้างไป ถูกเป้าอย่างแม่นยำ หากกล้ามเนื้อใหญ่ไม่ดี ปาอย่างไรก็ไม่ถูก โตไปขับรถก็ชน เหยียบเบรกแรงก็คว่ำ
ที่อายุ 4-5 ขวบอันเป็นวัย Initiation เด็กจะพัฒนากล้ามเนื้อส่วนที่ไกลออกไปจากศูนย์กลางมากขึ้น นั่นคือมือและนิ้วมือ ทั้ง 10 นิ้ว ที่ใช้ในการเคลื่อนไหวอย่างละเอียด เรียกว่า fine motor ได้แก่กล้ามเนื้อมัดเล็กของนิ้วมือ ซึ่งนับรวมทั้ง 2 ข้างมีประมาณ 100 มัดแล้วแต่วิธีนับ จะเห็นว่าเป็นส่วนที่ละเอียดมากและเป็นส่วนที่ทำให้คนต่างจากวานร (ape ลิงไม่มีหาง) คนสร้างเครื่องมือ (instrument) ได้เพราะมีนิ้วมือที่ใช้การได้ทุกทิศทางในขณะที่วานรทำไม่ได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้นิ้วหัวแม่มือแตะปลายนิ้วทั้งสี่ เรียกว่า opposition วัยนี้จึงเป็นวัยที่เด็กเริ่มลดความสนใจของกล้ามเนื้อมัดใหญ่ลงเล็กน้อยแล้วพุ่งความสนใจไปที่กล้ามเนื้อมัดเล็กที่ห่างออกไป คือนิ้วมือ การเล่นที่เด็กควรได้รับการส่งเสริมจึงเป็นเรื่องการเล่นดิน ทราย โคลน ระบายสีอย่างเสรี ปั้นดินน้ำมันอย่างเสรี ฉีก ขยำ ปะ กระดาษ เล่นบล็อกไม้ ฯลฯ เล่นมาก ใช้นิ้วมือ 10 นิ้วมาก การเคลื่อนไหวอย่างละเอียดยิ่งละเอียดมาก การประสานมือ-สายตาเฉียบคมนิ้วดี สมองดีตามประโยชน์ของการเล่นที่ยิ่งใหญ่มากที่สุดมี 2 ส่วนส่วนที่ 1 คือพัฒนาการของวิธีคิด ระหว่าง 2-7 ขวบอันเป็นช่วงวัยที่เพียเจต์เรียกว่า pre-operation เด็กจะพัฒนาลำดับชั้นของวิธีคิดมากมาย เป็นขั้นเป็นตอน ได้แก่
Assimilation & Accommodation
Juxtaposition
Self-centered
Animism
Magical Thinking
Phenomenalistic Causalty
Symbolization
Space & Time
1-2-3 Dimension
Placement & Displacement
Conservation
Decentration
Reversibility
Grouping &Ordering
Hierrachy Classification &Seriation
และ Concrete Operation
(อ่านเลี้ยงลูกให้ได้ดี 1-100 เล่ม1)

ส่วนที่ 2 คือ พัฒนาการของ Executive Function หรือ EF คือความสามารถระดับสูงของสมองที่ใช้ในการควบคุมความคิด อารมณ์ และการกระทำ เพื่อไปให้ถึงเป้าหมาย ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบคือ
Self Control
Working Memory
และ Cognitive Flexibility
เรื่องที่คนส่วนใหญ่ไม่ทราบแล้วละเลยคือเวลาที่เด็กจะพัฒนาความสามารถเหล่านี้มีเวลาวิกฤต critical period ในตัวของมันเอง นั่นคือประมาณก่อนอายุ 9 ขวบ คือเวลาที่สมองของมนุษย์จะเริ่มกระบวนการ synaptic pruning คือสลายจุดเชื่อมต่อประสาทที่ไม่ค่อยได้ใช้หรือฝึกปรือ กระบวนการนี้ไปสิ้นสุดที่อายุประมาณ 15 ปี นั่นหมายความว่าหากเรามิได้ให้เด็กเล่นมากพอ เขาอาจจะไม่เหลือวิธีคิดหรือวงจรประสาทที่รองรับวิธีคิดเหล่านี้อีกพัฒนาการหลายเรื่องนี้ เกิดจากการเล่น มิได้เกิดจากการเกณฑ์เข้าห้องเรียนหนังสือ

ปฏิทิน

โพสต์ล่าสุด

เกี่ยวกับเรา

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
99/8 ซอยงามดูพลี ถ.พระรามสี่ แขวงทุ่งมหาเมฆ เขตสาทร กรุงเทพมหานคร 10120